Dossier: desinformatie

Het kabinet wil het coronavirus gecontroleerd laten verspreiden door de bevolking. Misschien een verstandige keuze, maar dat gaat wel meer doden opleveren dan in landen als Duitsland, die met massaal testen en contactonderzoek het virus zoveel mogelijk proberen in te dammen. Hoe verkoop je zo’n beleid? Met slimme communicatie natuurlijk. Heel slimme communicatie, zelfs.

Een muurtje rond de kwetsbaren? Het bleek al gauw een kistje.

Rutte trapte meteen af met een meesterzet: De Speech van 16 maart. Zijn beleid werd in een plechtige setting als het redelijke midden tussen “een jaar lockdown” en “chaotische verspreiding” gepresenteerd. De andere optie, de Duitse, werd niet eens genoemd. Geniaal. Met het in de wetenschap eigenlijk onbekende “mikken op groepsimmuniteit” werd de indruk gewekt dat er licht gloort aan het einde van de tunnel. En wat denk je van deze: “we bouwen een muurtje om de kwetsbare mensen heen”. Een kistje eigenlijk, bleek al gauw.

Er was bewieroking alom. Een staatsman is opgestaan! De dag erna rekende iemand op een bierviltje uit dat gecontroleerd uitrazen iets van 100.000 doden oplevert. Binnen een dag presenteerde het RIVM de groepsimmuniteit als “gevolg”, niet als doel. De hooivorken bleven op stal.

Massaal testen

Nadat een pizzabezorger iets tegen een Kamerlid zei over dat Duitsland wél veel testen doet, werd de farmaceut Roche de zondebok. Ze geven de testen niet vrij! Dat deden ze wel. Minister De Jonge, die met zijn verspreidingsbeleid weinig heeft aan massaal testen, beloofde dus maar gauw bergen testcapaciteit in april. Let op: meer capaciteit, niet meer testen. Die er ook niet kwamen. Op 29 april herhaalde minister Slob deze aanpak nog een keer. Slim gevonden, toch?

Gaan we nog een keertje virus jagen eigenlijk?

Al gauw begon Nederland zich qua dodenaantal stabiel in de wereldtop te nestelen. Maar de IC’s hielden het! Dit lukte eigenlijk vooral omdat doodzieke mensen “in goed overleg met de patiënt” meestal de binnenkant van een ziekenhuis niet zagen, vaak terecht maar misschien soms ook minder terecht. Iets voor de onvermijdelijke Parlementaire Enquête, maar nu is/lijkt alles onder controle, en zo zien we dat graag aan de benedenloop van Rijn en Maas.

De Kamer blijft ondertussen toch stilletjes hopen op een indambeleid, en komt met steeds meer voorzichtige vragen. Gaan we nog een keertje virus jagen eigenlijk? Het kabinet lanceert onze eigen polder-App. We geven het virus van katoen! Drie weken soebatten over privacy, Bluetooth en Singapore later is het plan dood. Net als minstens 10.000 mensen, trouwens.

Mondkapjes

Vaak mógen verplegers zich niet eens beschermen tijdens hun werk

Zorgmedewerkers begonnen zich ondertussen achter de schermen af te vragen of ze niet meer aan mondkapjes hebben dan aan schattig applaus. Vaak mógen verplegers zich niet eens beschermen tijdens hun werk, maar het kabinet komt met het innovatieve “ze zijn op!”. Nou ja, niet al drie maanden lang natuurlijk, en ook niet op Praxis.nl, Bol.com of Ali Express, maar dat mogen de media zelf uitzoeken. De hel bevriest voor ze dat doen, weet het kabinet.

Als de IC’s begin mei ruimte lijken te gaan krijgen kan gas gegeven worden, want verspreiden kan en moet met een beetje tempo. De scholen open! Kinderen zijn met hun geklit hele goede verspreiders, docenten komen in gevaar, maar als je maar blijft hameren op “kids worden zelf niet erg ziek” kun je via Vrij Parkeren door naar de Kalverstraat.

Ondertussen heeft de hele wereld door dat maskers voor iedereen erg handig zouden zijn. Dat weten wij in Nederland heel goed, want ons eigen RIVM heeft al in 2009 en 2010 aangetoond dat zelfs theedoeken voor je mond een epidemie in hun eentje kunnen stoppen. Dat is lastig als je gecontroleerd wilt verspreiden. Snel volgt op het niet erg eerlijke “maskers helpen niet” het innovatieve “schijnveiligheid” en dan de beproefde klassieker “tekorten!”. U leest het goed, tekorten aan theedoeken of sjaals. En de media zagen dat het goed was.

Als je tegen al je eigen voorwaarden in de scholen open wilt om een beetje gas te geven met verspreiding kun je niet langer doen alsof je indamt. Een onbekend lid van het Outbreak Management Team van de rijksoverheid verschijnt bij de altijd sympathieke Eva Jinek en presenteert uitrazen als voldongen feit (zie onderstaand fragment). De ophef daarna scoort 0,0 op de schaal van Richter.

Besmettelijkheid van kinderen

“Een in de wereld uniek beleid is gepresenteerd als onvermijdelijk.”

En zo hebben we een masterclass in propaganda in actie gezien sinds januari. Gaslighting zelfs. Een in de wereld uniek beleid is gepresenteerd als onvermijdelijk. Onaantrekkelijke opties werden verborgen. Met woordgeintjes hoef je niet eens te liegen om de volgzame media en Kamer te misleiden. En het belangrijkste: potentiële tegenstanders zijn voortdurend in het defensief gedwongen met discussies over privacy, hoeveel er getest wordt en besmettelijkheid van kinderen. Terwijl hele afdelingen van verpleeghuizen besmet raakten en Duitsland relatief tien keer minder minder doden moet betreuren.

Pas nu komen oppositiefracties in de Tweede Kamer met de openlijke eis aan indamming te gaan doen. Maar het is al bijna te laat om koers te wijzigen, en dat hoeft een zo populair kabinet ook niet. Mission Accomplished!

Naschriften

  • Op 4 juni beweerde Premier Rutte dat hij nooit een toespraak over groepsimmuniteit had gehouden. Dat is voorbij liegen, want iedereen wist dat het niet waar is. Puur machtsvertoon, en het werkte.
  • Op 12 juli kwam Rutte weer met het verhullen van de optie van indammen met test-trace-isolate, door de keuze voor te stellen als tussen lockdown en "maximale controle" (=verspreiding).
  • In hetzelfde interview gaf Rutte toe dat maskers niet "schijnveilig" zijn. Daarmee wordt de eerdere leugen erkend.
  • OMT-lid Marion Koopmans beweerde op 11 juli dat het beleid nooit gericht was op groepsimmuniteit.

Op 11 juli 2020 werd wat dit stuk al aannemelijk maakte bekend: communicatieadviseurs trainden mensen die namens de overheid en het gezondheidszorgstelsel in de media verschenen, "in het landsbelang". Want zelfs Diederik Gommers, die in media verscheen als voorzitter van de vereniging van IC-artsen (en dus niet namens de overheid) werd getraind, zoals bleek uit dit interview in de Volkskrant.

Op 6 maart ontdekte modellenbaas Jacco Wallinga van het RIVM dat het virus zich ook asymptomatisch verspreidt. Hij schreef daar ook een pre-print wetenschappelijke notitie over. Dit werd op 12 maart glashard ontkend in de Kamer. In juli legde Wallinga uit dat de waarheid over asymptomatische transmissie als onderdeel van andere inzichten "gedoseerd" moest worden gecommuniceerd aan de media en bevolking. Terwijl juist het vermeende gebrek aan asymptomatische besmetting kernargument was voor:

  • Alleen thuisblijven bij klachten (niet bij vermoedens)
  • Geen noodzaak breed testen
  • Geen testen van asymptomatische mensen
  • Geen maskers nodig (want 1,5m houdt de druppels van symptomatische mensen al tegen)

Hieronder de screenshots van de beweringen van Wallinga (eerste 2) en Van Dissel in de Kamer op 12 maart (3 en 4).

De bewering van Jaap van Dissel op 29 juli dat een Noorse studie aantoonde dat maskers een marginaal effect zouden hebben werd al gauw ontkracht. Het onderzoek ging over een situatie van lage circulatie van het virus (niet Nederland dus), het was een "pre-print" (nog geen gerecenseerd onderzoek) en er werden geen relevante harde conclusies uit getrokken. De auteur vindt dat er voor Nederland geen conclusies getrokken kunnen worden en dat maskers in algemene zin wél verspreiding tegengaan.

Op 30 juli deed Trouw een factcheck over de bewering in de Kamerbrief van VWS-minister De Jonge over besmetting die vooral thuis zou plaatsvinden. Het oordeel: de bewering is niet waar. De media bleven echter tot minstens 1 augustus de bewering als feit presenteren, zie de foto uit de Volkskrant. De Jonge heeft de bewering niet ingetrokken.

aan het laden