Dit is een anoniem toegezonden relaas van een docent over de veiligheidscultuur op scholen.

Publicatiedatum: 16 augustus 2020

Morgen beginnen de scholen in de regio Noord. Met de start van het nieuwe schooljaar is er geen beleid uitgezet omtrent veiligheid en ventilatie in scholen. Het protocol rond ventilatie in het bouwbesluit geeft alleen de minimale eisen aan. Geen maskers. Geen afstand. "Geen Corona". Leerlingen, leraren en overige medewerkers worden niet beschermd door het ministerie, hun schoolleiding of bestuur, maar ook niet door de onderwijsinspectie. Nadien zal het grote wijzen beginnen, waarbij niemand verantwoordelijkheid neemt. Het recht op een veilige leer- en werkomgeving is een farce.

Inleiding

De afgelopen zestien jaar ben ik werkzaam geweest op diverse scholen. Op geen enkele school was de ventilatie en daarmee de luchtkwaliteit op orde. Op warme dagen liep de temperatuur op tot 35 graden, ondanks open ramen en deuren. Op een andere school konden de ramen maximaal 10 centimeter worden geopend. Dat zorgt niet voor voldoende ventilatie, zeker niet met gemiddeld dertig mensen in een lokaal. Het bespreekbaar maken werd afgedaan met een “zet de deur maar wat verder open.” In mei 2019 verscheen een intern rapport over de luchtkwaliteit in de school.

Nadat er na een brand in februari 2019 sprake is geweest van een vervuilde werkomgeving, ontwikkelden diverse medewerkers serieuze klachten. Deze situatie is in eerste instantie ontkend en daarna verzwegen voor de ouders, leerlingen en (een deel van) het docentencorps. Dit was voor mij de directe aanleiding tot het nemen van ontslag op ethische gronden. Nu de discussie over aerosolen en ventilatie oplaait, zet ik de deur wat verder open. Dit is een verhaal over veiligheid en ventilatie op scholen.

Mijn relaas in 2020 in Coronatijd

In maart 2020 gingen we weer aan de slag. Hoewel er na de brand was toegezegd dat het een schone werkomgeving was waarbij nog veel moest worden geventileerd, lijkt de brandgeur zelfs in mei nog niet voorbij. Leerlingen zijn misselijk, leraren hebben na een dag lesgeven extreme hoofdpijn en blijven hoesten. Ook een rooksmaak wordt geproefd. Een van de collega’s stuurt een mail naar de schoolleiding waarin op verder onderzoek wordt aangedrongen.

Aldus geschiedde. Of niet? De reactie was treffend voor de wijze waarop leiding werd gegeven.

Gelukkig zijn er meerdere collega’s die aangeven dat het zo niet verder kan.

Blijkbaar is dit urgent genoeg, want na overleg met de gemeente Amsterdam wordt er nogmaals onderzoek gedaan. Daaruit blijkt dat er vervuilende resten zijn achtergebleven in het gebouw, de gezondheid van 800 leerlingen en medewerkers ten spijt.

Het rapport wordt niet inzichtelijk voor het gehele personeel. Ouders en leerlingen zijn niet ingelicht. De verzekering keerde een fijn bedrag uit waarmee in de school in ieder geval tot in de puntjes kan worden gerenoveerd. Een budgettaire meevaller. Over de longen van leerlingen en medewerkers heen, dat dan weer wel.

Het verhaal is nog niet voorbij...

Is het verhaal hiermee ten einde? Nee, niet helemaal. Want bij het constateren van misstanden ga je in gesprek, doe je melding en hoop je dat alle betrokkenen worden geïnformeerd. Dat is niet het geval geweest. Omdat er meerdere misstanden waren, heeft een deel van het personeel al eerder aan de bel getrokken. Ook de onderwijsinspectie is daarna van alle misstanden op de hoogte gesteld. Zij hebben weliswaar in juli 2020 een algemeen rapport opgeleverd, maar daar wordt met geen enkel woord gerept over de veiligheid van de werkomgeving, terwijl zij in november 2019 op de hoogte zijn gesteld. De rector mocht met vervroegd pensioen en is vervangen. De overige schoolleiding mag aanblijven. Het onderwijs gaat niet om het overdragen van kennis. Het is een cultuur van wegkijken, faciliteren van misstanden en het ontlopen van verantwoordelijkheid.

Morgen beginnen de scholen in regio Noord. Met de start van het nieuwe schooljaar is er geen beleid uitgezet omtrent veiligheid en ventilatie in scholen. Het protocol rond ventilatie in het bouwbesluit geeft alleen de minimale eisen aan. Geen mondkapjes. Geen afstand. Geen Corona. Leerlingen, leraren en overige medewerkers worden niet beschermd door het ministerie, hun schoolleiding of bestuur, maar ook niet door de onderwijsinspectie. Nadien zal het grote wijzen beginnen, waarbij niemand verantwoordelijkheid neemt. Het recht op een veilige leer- en werkomgeving is een farce.